Tuin & Buiten

Sneeuw op je vijver is gevaarlijker dan vorst

· 5 min leestijd

Nu de dagen korter worden en de eerste nachtvorst eraan komt, ligt de border vol blad voor de vogels en egels, staan de kuipplanten alweer binnen tegen de vorst, en zijn de tuinmeubelen opgeborgen. Eén plek vergeet je bijna altijd, terwijl die nu juist aandacht nodig heeft: de vijver. Heb je koi of andere siervissen, dan is de komende tijd belangrijker dan je denkt. Niet de vorst is het grootste gevaar voor je vissen. Het is sneeuw op het ijs.

Niet de vorst, sneeuw is het probleem

Veel mensen denken dat vissen doodgaan van de kou, maar dat klopt niet. Koud water onder ijs houdt juist meer zuurstof vast dan warm water, en vissen verbruiken in de winter veel minder zuurstof omdat hun stofwisseling vertraagt. Zolang er licht door het ijs komt, maken waterplanten en algen onder water nog altijd zuurstof aan, ook onder een flinke laag ijs.

Het wordt pas een probleem zodra er sneeuw op het ijs blijft liggen. Zonlicht komt er dan niet meer doorheen, de aanmaak van zuurstof stopt vrijwel helemaal, en het zuurstofgehalte zakt langzaam weg. Houdt een lange vorstperiode met een sneeuwlaag erbovenop aan, dan kan dat vissen fataal worden. Veeg daarom na sneeuwval voorzichtig een deel van het ijs sneeuwvrij met een zachte bezem, zodat er weer licht bij kan.

Houd ook een kwelplekje of een plaats met een luchtpomp in de gaten als dat de enige open plek in de vijver is. Watervogels komen daar juist op af omdat het open blijft, en hun mest bemest dat kleine beetje water flink. De afbraak daarvan door bacteriën kost weer zuurstof, precies op de plek waar je vissen zich dan verzamelen. Voer ze dus niet bij, hoe aardig dat ook voelt.

Haal blad en dood plantmateriaal er dagelijks uit

Zolang de bladval nog niet voorbij is, gebruik je eigenlijk dagelijks een schepnetje. Blad, takjes en dode insecten die op de bodem blijven liggen, breken af, en dat afbraakproces verbruikt zuurstof en verzuurt het water. Een vijvernet met fijne mazen over het hele oppervlak voorkomt dat er überhaupt veel inwaait.

Snoei uitgebloeide waterplanten terug, maar haal de vijver niet helemaal kaal, net zoals je de rest van de tuin ook niet volledig opruimt. Vissen zoeken juist tussen overgebleven plantenresten en aan de bodem bescherming tegen kou en reigers. Zuig de bodem wel rustig leeg als er veel slib ligt, maar doe dat voorzichtig: te veel beroering stresst de vissen vlak voor de winter.

Test het water, zeker na veel regen

Regen en sneeuw verlagen de hardheid van het water, de zogeheten gH-waarde, en daardoor wordt ook de pH minder stabiel. Test het water deze maand met een testkit, vooral na een natte periode. Ligt de gH onder de 8, dan kun je met een waterbehandelingsmiddel bijsturen.

Heb je een UV-lamp op de vijver, zet die nu uit. Onder de 10 graden watertemperatuur groeien algen vrijwel niet meer, dus de lamp kost dan alleen maar stroom zonder dat hij nog iets oplevert.

Je vissen hebben nu ander voer nodig

Zodra het water onder de 10 graden zakt, stap je over op zinkend wintervoer. Dat blijft langer hangen op de plek waar de vissen zwemmen, want in de kou blijven ze veel lager in het water. Onder de 7 graden stop je met voeren: de vissen gaan in een soort rustmodus en hebben nauwelijks nog energie nodig.

Voer je toch door, dan blijft er onopgegeten voer in het water liggen dat gaat rotten, en dat is precies wat je niet wilt met het zuurstofgehalte. Geef sowieso nooit meer voer dan je vissen binnen een paar minuten opeten.

Reigers zien een halfbevroren vijver als buffet

Een vijver met minder open water concentreert de vissen op een kleiner oppervlak, en dat maakt ze een makkelijke prooi. Reigers weten dat precies, en een wintervijver is voor hen simpelweg een buffet met weinig schuilplekken. Een vijvernet houdt niet alleen blad tegen, maar ook vogels.

Werkt een net niet goed genoeg of wil je het uitzicht op de vijver houden, dan helpen een dun elektrisch afschrikdraad rond de rand of een bewegingssensor met een flits- en geluidssignaal. Allebei geven ze de reiger een onschuldige schrik zonder het dier echt te raken.

Dit is wat je dit weekend nog checkt

Een vijver winterklaar houden kost in de praktijk een kwartiertje per week, niet meer. Schep blad en takjes eruit, test het water na regen, en veeg sneeuw van het ijs zodra dat nodig is. Twijfel je of de grond rond de vijver het water bij hevige regen wel goed genoeg wegkrijgt, dan lees je verder in ons artikel over een verzopen tuin voorkomen. Zo komen je vissen, en de rest van de tuin, zonder schade het voorjaar tegen.

Y
Geschreven door Yara de Boer Tuin & Buiten specialist

Yara is landschapsontwerper en plantenliefhebber die haar balkon heeft omgetoverd tot een urban jungle waar de buren jaloers op zijn. Na haar studie tuin- en landschapsarchitectuur werkte ze vijf jaar bij een hoveniersbedrijf voordat ze zich richtte op tuinontwerp en -styling. Bij EenMooiInterieur schrijft ze over tuin en buiten, van kleine stadstuinen tot grote landelijke tuinen, altijd met aandacht voor biodiversiteit en seizoensplanning. Ze gelooft dat een tuin net zoveel aandacht verdient als je woonkamer en schrijft erover met het enthousiasme van iemand die oprecht blij wordt van een goed geplaatste hortensia.